De Wet BAZ, voluit de Basisverzekering Arbeidsongeschiktheid Zelfstandigen, blijft onderwerp van discussie. De verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zelfstandigen – al jaren in voorbereiding – lijkt dichterbij, maar invoering laat nog op zich wachten. Waar staan we nu?
Doel van de wet
De Wet BAZ moet ervoor zorgen dat zelfstandigen inkomenszekerheid hebben bij langdurige ziekte of arbeidsongeschiktheid. Wie winst uit onderneming maakt, wordt automatisch verzekerd via een publieke regeling, uitgevoerd door het UWV. De uitkering bedraagt naar verwachting 70 procent van het laatstverdiende inkomen, tot maximaal het niveau van het minimumloon.
Zelfstandigen met een particuliere arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) die voldoet aan de voorwaarden van de BAZ, kunnen zich mogelijk laten vrijstellen via een zogeheten opt-out. Voor bestaande AOV’s geldt een overgangsregeling, mits de polis voldoet aan de minimale eisen van de wet.
Wat staat er vast?
Volgens de laatste versie van het voorstel geldt een wachttijd van één jaar: pas na 52 weken arbeidsongeschiktheid gaat de uitkering lopen. De premie komt vermoedelijk uit rond de 6,5 procent van de winst, met een maximum gebaseerd op het wettelijk minimumloon. De uitkering loopt tot de AOW-leeftijd.
Wanneer gaat de wet in?
De invoering stond aanvankelijk gepland voor 1 januari 2027, maar dat lijkt inmiddels onhaalbaar. Zowel het UWV als de Belastingdienst hebben aangegeven dat de uitvoering complex is en meer voorbereiding vergt. In beleidskringen wordt al gesproken over een mogelijke uitstel tot 2028 of later.
De wet bevindt zich momenteel in de afrondende fase van wetgevingsadvies bij de Raad van State. Pas daarna kan de Tweede Kamer het voorstel inhoudelijk behandelen.
Kritiek en zorgen
Er klinkt kritiek vanuit zelfstandigenorganisaties, belangenverenigingen en verzekeraars. Vooral de wachttijd van een jaar wordt als problematisch gezien, omdat veel zzp’ers geen financiële buffer hebben om die periode te overbruggen. Ook de beperkte hoogte van de uitkering – maximaal het minimumloon – leidt tot zorgen over de inkomenspositie van zelfstandigen met hogere vaste lasten.
Daarnaast is er onduidelijkheid over hoe het UWV de arbeidsongeschiktheid zal beoordelen en hoe de overgangsregeling in de praktijk gaat werken. De kans bestaat dat bestaande AOV’s niet voldoen aan de voorwaarden, waardoor ondernemers dubbele dekking of kosten kunnen krijgen.
Wat kunnen zelfstandigen doen?
Experts adviseren zelfstandigen om hun huidige verzekering te evalueren en te bekijken of deze aansluit op de voorwaarden van de BAZ. Wie nog geen AOV heeft, kan overwegen alvast een passende verzekering af te sluiten, zodat later mogelijk gebruikgemaakt kan worden van de opt-out. Ook het aanleggen van een financiële buffer blijft belangrijk, gezien de verwachte wachttijd van een jaar.
Voorzichtig optimisme, maar nog veel onzekerheid
Hoewel het principe van inkomenszekerheid breed wordt gesteund, blijft de uitvoering van de BAZ een uitdaging. De komende maanden zullen cruciaal zijn: zodra de Raad van State haar advies heeft uitgebracht en het voorstel in de Tweede Kamer wordt behandeld, wordt duidelijk of zelfstandigen zich daadwerkelijk binnen enkele jaren verplicht moeten verzekeren tegen arbeidsongeschiktheid.